-
संवर्धणाची भाषा



शाळेत शिकत होत मी
  अ, आ आणि आई
वेळ बदलला काळ लोटला
  लागली सर्वांना विकासाची घाई II१II


लहान होतो तेव्हा चंद्र होता मामा
  आणि चिव चिव करणारी चिउताई
आता मोठा झालो मी फार
  तेव्हा समजले चंद्र तर अप्रकाशित दगडी भार II२II


जोतिबा आणि सावित्री ने ज्ञान गंगोत्रि दावली
  शिक्षणाची दारे सारी गावोगावी उघडली
आता आले आहेत थ्रिजी आणि फोरजी
  मुल आणि पाल्य सर्व त्याच्यातचं बिजी II३II


‘भाषा’ असते अभिव्यक्तीसाठी हे तर सर्वजण विसरलेत
  माझ्या भारत भूमीत सर्व चौकटीत डांबलेत
ग्लोबल वॉर्मिंग आणि क्लायमेंट चेंज ची सर्वत्र चर्चा सत्रे
  गावचा खेडूत आजही येथे देवराई च्या विचार गात्रेत II४II


आमची म्हातारी आज ही शेतात देशी बियाणे जपते
  नको संकर पर बियांचं म्हणून मातीत ती खपते
नाही भाषा त्यांना अवगत इंग्लंडच्या त्या महाराणीची
  परंतु कळते नागपंचमी आणि पोळा ही व्रते चिरंतन निसर्गाची II५II


अहो साहेब इंग्रजी बीइंग्रजी ठीक आहे जागतिकी करणासाठी 
  मर्म मनाचे, भाव सृजनचे ही तर मातृभाषेतील अभिव्यक्ती
विचार करूया आपण सारे संवर्धनचि वाट जपताना
  कशास यावी भाषेची अडसर जर हृदय सुरांनी छेडताना II६II


 कवी - प्रदिप नामदेव चोगले
मोबाईल – ९०२९१४५१७७
ई-मेल – pradipnc93@gmail.com
कुलाबा मुंबई ०५


कवितेचा भावार्थ :- आज सर्वत्र आधुनिक शिक्षणा मुळे संवर्धणा ची चळवळ जोर धरत आहे, परंतु या इंग्रजी पाश्चिमात्य भाषेमध्ये (विचारा) सर्वच गोष्टी आज अडकल्या गेल्या आहेत. गावातील खेडूत माणसाला जरी ही भाषा अवगत नसली तरी संवर्धणा ची गोम काय हे त्याला समजते. भाषेची अडसर न ठेवता स्थानिक भाषेत जर विचार मांडले तर संवर्धण जोर धरू लागेल ही बाब या कवितेतून कवि ने मांडली आहे.
POEM // Theme :- Languages // language of conservation







Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Use of blue whale acoustics for finding the ocean secrets

-
 Date 21/03/2026 Learning from a webinar Today on 21st March 2026, in the evening between 7:30–8:45, I got an opportunity to attend a webinar on ‘Movement ecology and conservation of blue whale in the central California current ecosystem’, which was delivered by Dr. John Ryan from Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI) and organized by the Marine Mammal Research & Conservation Network of India (MMRCNONOI).   After a long time, I successfully attended this full live webinar from start to end. Overall, this webinar was impressive to listen to and learn inside about blue whale research, which was more focused on a few important topics, including coastal upwelling, low frequency sound, krill, bimodal distribution and their foraging call, D-Call, and bio-logger or tag for blue whale.   Coastal upwelling is an oceanographic concept which means that because of the wind, the dense, colder and nutrient-rich water from the bottom of the ocean moves from bottom to surf...
Read more

कासव संवर्धन

-
Image
 महाराष्ट्रातील कासव संवर्धन कार्यातील लोकसहभाग आणि संशोधन वाटचालीचा मागोवा   कासव मित्र आणि कासवांचे गाव म्हणून आज ‘वेळास’ ची ओळख महाराष्ट्रातच नव्हे तर सपूर्ण विश्वात गाजत आहे. पण कशी झाली याची सुरवात याचा सिंहावलोकन करणे पण अतिशय रंजक आणि प्रेरणादायक आहे. या लेखाच्या माध्यमतून आपण समजून घेण्याचा प्रयत्ण करूया कासव संवर्धनची चळवळ आपल्या राज्यात कशी सुरू झाली त्या बद्दल.      महाराष्ट्राच्या कोकण किनारपट्टीवर ऑलिव्ह रिडले (olive ridleys) जातीच्या सागरी कासवांचे घरटे अधूनमधून आढळून येत असले तरी, या जीवांना मानवी आणि नैसर्गिक दोन्ही प्रकारच्या धोक्यांचा सामना करावा लागत होता. अंड्यांची आणि प्रौढ कासवांची चोरी (poaching), मासेमारीच्या जाळ्यांमध्ये (fishing nets) अडकून होणारा मृत्यू (incidental catch), आणि किनारपट्टीवर होणारी विकासकामे हे महाराष्ट्रातील सागरी कासवांसाठी प्रमुख धोके ठरले होते. विशेषतः, मानवाद्वारे होणारी चोरी आणि कोल्ह्यांकडून (Canis aureus) अंड्यांचे भक्षण केल्यामुळे (predation) कासवांच्या घरट्यांची संख्या सातत्याने कमी होत होती.  या गंभीर परि...
Read more

आनंदाचे शोध यात्री _२

-
Image
  आर्ची कार: एका समुद्री कासव संशोधकाचा जागतिक विचार प्रसार आर्ची कार हे अमेरिकन दिग्गज समुद्रकासवा-तज्ज्ञ म्हणून ओळखले जातात. पण त्यांच्या विचारांचा प्रभाव केवळ अमेरिकेपुरताच मर्यादित नव्हता. विज्ञान आणि साहस यांचे मिश्रण असणाऱ्या त्यांच्या सशक्त लेखनाने जगभरातील वाचक मंडळीना भुरळ पाडली आहे ज्यामुळे त्यांची  पुस्तके डझनभर भाषांमध्ये अनुवादित झाली आहेत. जी आज देखील बऱ्याच निसर्ग अभ्यासकाना प्रेरणा देतात.    एका अलीकडील संशोधन प्रकल्पात कार यांच्या आंतरराष्ट्रीय कीर्तीची संपूर्ण कहाणी उलगडून समोर आली आहे, ज्यात त्यांच्या जगभरात प्रकाशित झालेल्या पुस्तकांची ही पहिलीच यादी तयार झाली आहे.   आर्ची कार यांना फार मोठी देणगी होती ती म्हणजे लेखनाची. ते फक्त तथ्ये सांगत नसत. समुद्र किनारी दुपारच्या वेळी जर आपण गरम वाळू वर चालू लागलो तर जशी ती उबदार वाळू आपल्याळ स्पर्श करते किंवा रात्री सागर किनारी गस्त घालणाऱ्या कासव मित्राला मादी कासवाची पाऊलवाट (फ्लिपरवाट) ज्या पद्धतीने आनंदाचं दान देते अगदी त्या प्रमाणे कार यांचे लेखन आहे. जे वाचताना आपल्याला आपण ते वाचत नसून प्रत्यक्ष...
Read more