pradip namdeo chogale

परशुरामाची भूमी आणि कासव संवर्धनाची विकास गाथा    हि गोष्ट तेव्हा सुरु होते जेव्हा मी सप्टेंबर २०१९ मध्ये माझ्या दोन वर्षाच्या संशोधन भूमिकेतून बाहेर पडलो होतो आणि घरी असलेल्या पारंपारिक मासेमारी   व्यवसायाकडे वळायचं ठरवलं. पण म्हणतात ना कि काही गोष्टी या आपल्या साठी जणू परमेश्वरी योजना म्हणून आखून ठेवल्या असतात आणि ते आपल्या सोबत घडायला लागतं आपल्या कल्पनेपलीकडे. काही दिवस मुंबई च्या समुद्री किनारी मासेमारी आणि भटकंती करून झाले होते आणि एक दिवशी एक ईमेल  माझ्या मेल बॉक्स मध्ये पडतो. काय आपल्या समुद्री कासव संशोधनात सहभागी व्हायची इच्छा आहे? काय आपण यासाठी काम करू इच्छित आहात?  वेळ न दवडता माझ्या मनाने उत्तर दिलं हो, मला यांसाठी जायला हवं. या संशोधनाचं केंद्र होत परशुरामाची भूमी 'कोकण' चा सागरी किनारा.  मी याला माझा होकार दर्शक ईमेल पाठवलं आणि काही दिवसात माझी या संशोधन गटात निवड झाली.    दि ३१/१०/२०१९ ला रात्री च्या वेळी लाल परीने माझा प्रवास मुंबई सेंट्रल स्थानकातून सुरु झाला. मुंबई-दापोली- हर्णे- पाजपंढरी-आंजर्ल...

https://youtu.be/DSJCRfsHlws आणि अचानक कधी ओलावा अंतरीचा शाल त्याला स्मितहास्याची   कधी उदास बेभान वारा जाणीव त्याला बोचऱ्या एकटेपणाची    II१II कधी पवित्र, पुण्य आणि पावन जशी भूपाळी वासुदेवाची कधी सुरेल पण कारुण्य आणि उद्ववगणीत सिद्धार्थ गौतमाची    II२II केव्हातरी अचानक अलगद आता मला भास होतात   जागेपणातही आता स्वप्नाच्या गावी जातात    II३II जिंकायची वा हरण्याची आशा कधी मणी न होती   खेळण्याची प्रवृत्ती मात्र अविरत श्वासात होती   II४II काही गोष्टी सुरु होतात शेवट करून घेण्यासाठी   कधीतरी मात्र शेवट ठरतो गोड सुरवात करण्यासाठी   II५II मी काही आता अजून पुरा संपलो नाही   गाण्यासाठी मात्र हे गीत आता स्वतःचाही  उरलो नाही   II६II कवी :- प्रदिप नामदेव चोगले             pradipnc93@gmail.com ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------...

चक्रम  वर्ष संपल, वर्ष चालू झालं   जाणीव झाली परीक्षा पुन्हा आली रात्री नंतर दिवस येतो   दिवसांतर रात्र येते    II १ II दिन रात्रीच्या चक्रात आयुष्याची   पुन्हा एक पहाट होते माणूस म्हणून जगण्यासाठी   सैताना बरोबर हार होते  II२II  करामध्ये जोर नाही आणि   उरामध्ये धीर नाही आयुष्याच्या या नव्या खेळीमध्ये   ना नवा उत्साह, ना नवा श्वास नाही  II३II  पैलतीरि उभा हा पाडुरंग   त्याला आता वारकऱ्याची साथ नाही आजकाल तर सारे नवरात्रीत असतात   आयुष्याच्या पेटलेल्या वणव्यात असतात  II४II  कसं आहे म्हटल्यावर बरं असं उत्तर आहे   खरं नाही परंतु बोलण्याची ही तऱ्हा आहे माणूस म्हणून जगणे म्हणजे आता ब्रँडवॉर आहे    आयुष्यात आता पैरो के लिए पेरॉगोन आहे  II५II  आहे-आहे आणि नाही-नाही  या कवितेचा हा फॉर्म आहे  आयुष्य या पेक्षा काही वेगळं नाही    आता सारे आहे आणि उद्या काही नाही आहे  करून घे मित्रा उल्हास आणि आनंद...

बुद्ध पौर्णिमा आणि मी    आजचा दिवस खूप खास आहे माझ्यासाठी कारण हाच तो दिवस आहे ज्या दिवशी माझ्या जीवनाला कलाटणी घडणाऱ्या घटना भगवान बुद्ध यांच्या प्रेरणेने घडल्या. या जगात कुठल्याच महापुरुषाच्या जीवनात इतका अद्भुत योगायोग नाही घडला असेल. याची विशेषता म्हणजे याच दिवशी भगवान बुद्ध याचा जन्म झाला याच दिवशी त्यांना ज्ञान प्राप्त झालं आणि याच दिवशी त्यांनी महापरिनिर्वाण स्वीकारलं. खरंतर माझी इतकी योग्यता नाही कि मी या प्रचंड चुंबकीय व्यक्तिमत्वाबद्दल काही लिहलं वा बोललं पाहिजे परंतु कृतज्ञता बुद्धीने मी हे करत आहे. आज माझ्या जीवनाला जो आकार प्राप्त झाला आहे त्याला मोठ्या प्रमाणात बुद्ध चरित्राचं वाचन कारणीभूत आहे. योग्य पुस्तक योग्य वेळी जर आपल्या हाती पडलं तर जीवनाची दिशा बदलू शकते याचा प्रत्यय मी स्वतः घेतला आहे.    हि गोष्ट आहे साल १९९८ ची जेव्हा मी इयत्ता ३ री मध्ये शिकत होतो. माझ्या शाळेचं नाव कुलाबा महानगर पालिका मराठी शाळा क्रमांक ३. निमित्त होत बुद्ध पौर्णिमे च्या निमित्ताने शाळेत वक्तृत्व स्पर्धा आणि मी त्यात भाग घेतला होता विषय होता 'माझी शाळ...

प्राण्यांची  भाषा    आपल्या अवती भवती कित्येक असे प्राणी, पक्षी तसेच कीटक आहेत ज्यांना आपण नेहमी पाहतो. त्याचा वावर हा आपल्यासाठी काही खास कुतूहलाचा विषय नसतो, परंतु विज्ञानाच्या जगतात प्राण्याची वर्तणूक हि विशेष अशी अभ्यासाची शाखा आहे. आज आपण असे कित्येक गोष्टी प्रगत यांत्रिक गोष्टीचा वापर करत असतो ज्या या प्राण्यांकडून आपण शिकलो आहोत. मग ते मोठे पूल बांधणे असो कि महाकाय असे विमान असोत. माणूस निसर्गात घडणाऱ्या विविध गोष्टीच्या अभ्यासातून खूप काही शिकला आहे.    वर मी लिहिलेली कवीता म्हणजे माझ्या अभ्यासात असलेलं काही प्राणी जगताच्या वर्तणूक शास्त्राच्या संशोधनातील प्रश्न आणि वैज्ञानिकांना सापडलेली उत्तरे होत. गेल्या दोन वर्षात ठाणे खाडीत काम करत असताना मी कित्येक लाखो रोहित पक्षी पहिले त्याचा विणीचा हंगाम म्हणजे पक्षी निरीक्षणांची पर्वणी. तसेच गेल्या सहा महिन्यापासून कोकणात येणाऱ्या असंख्य समुद्री कासवे हा अभ्यासाचा आणि निरीक्षणाचा विषय आहे. या सर्व गोष्टी करत असताना मी जे पहिले आणि वाचले त्या गोष्टीना मी या कवितेतून आपल्या समोर आणलं आहे.  ...

मालढोक  - माळरान अधिवास आणि कविता     माळढोक ( Great Indian bustard ) या पक्ष्याचा अधिवास मोठ्या प्रमाणात नष्ट झाला आहे. शिकार आणि चुकीची संवर्धण धोरण म्हणून आज हा पक्षी महाराष्ट्रातून जवळजवळ नष्ट झाला आहे. सोप्या शब्दात या पक्ष्याच्या बदल मी येथे काही गोष्टी कवितेच्या माध्यमातून मांडल्या आहेत. आज ही आपल्या देशात कित्येक संशोधक अहोरात्र कष्ट करून या संकट ग्रस्त पक्षी प्रजातीला वाचवण्यासाठी झटत आहेत. आपणही या पक्षी जगताबद्दल विविध संशोधन पत्रिका वाचून स्वतःला परिचित करून घेऊया. माळरान अधिवास हा तसा एक दुर्लक्षित अधिवास म्हणून आपण वागतो परंतु या मध्यमातून निदान आपण जेथे आहात तेथील माळरान अधिवास संवर्धनात आणि संशोधनात जशी होईल तसा हातभार लावावा हीच विनंती.    आपणांस हि कविता आणि माझा प्रयत्न आवडल्यास आपली प्रतिक्रिया खाली कमेंट मध्ये नोंदवावी.  अधिक माहितीसाठी आपण खाली दिलेला संशोधन पत्रिकेतील लेख वाचू शकता:-  Dutta, S., Rahmani, A. R., & Jhala, Y. V. (2011). Running out of time? The great Indian bustard Arde...

  जागतिक वसुंधरा दिवस      आज  २२ एप्रिल म्हणजे जागतिक वसुंधरा दिवस या दिवसाचं  औचित्य साधून मी तुमचा मित्र घेऊन आलो आहे हि एक कविता. या धरणीला सुजलाम आणि सुफलाम करण्याचा महत्वाचं कार्य जर कोणता घटक करत असेल तो म्हणजे पाणी. या भूतलावरील खुप मोठा भाग हा पाण्याने व्याप्त आहे तो म्हणे ७८% एवढा. यात  सर्वात मोठा वाटा  आहे आपल्या महासागरी पाण्याचा  कारण पृथ्वीवर तुलनात्मक रित्या गोड्या वा पिण्याच्या पाण्याचे खूप मर्यादित साठे आहेत.    महासागरीय प्लस्टिक प्रदूषण एक मोठी समस्या आहे. या प्रदूषणामुळे जर सर्वात मोठया प्रमाणात कोणता समाज घटक तोटा  सहन करत असेल तर तो म्हणजे या दर्या राज्यावर जगणारा सागरपुत्र म्हणजे हा मासेमारी समाज.     एक समुद्र  विज्ञान शाखेचा विद्यार्थी म्हणून पण त्याच बरोबर एक मच्छिमार समाजाचा मुलगा म्हणून हि प्लँस्टीक  प्रदूषण समस्या किती  भयंकर आहे हे मी नेहमी विविध संशोधन पत्रिका आणि मासेमारी करताना पाहतो आहे. या दर्या  सागराला हा कोळी माणूस कृतज्ञता म्...